Kada će Ilinois prestati da dozvoljava zloupotrebe u prodaji nekretnina zbog neplaćenog poreza?

Nakon presude saveznog suda kojom je deo zakona o poreskim prodajama proglašen neustavnim, zakonodavci u Ilinoisu moraće da izmene postojeći sistem. Nedavnom odlukom saveznog sudije utvrđeno je da najproblematičniji deo zakona savezne države Illinois o prodaji poreskih potraživanja, koji omogućava potpuni gubitak imovine zbog samo jednog propuštenog plaćanja poreza, krši Ustav Sjedinjenih Američkih Država. Sud je zaključio da ovakva praksa krši ustavnu odredbu o zabrani prekomernih novčanih kazni, kao i takozvanu klauzulu o oduzimanju imovine bez pravične naknade. Ovom presudom jasno je naznačeno da postojeći sistem mora biti reformisan, iako još uvek nije poznato koliko će te promene biti dalekosežne. Prema važećem zakonu, kada vlasnik nekretnine ne plati porez na imovinu, okruzi u Ilinoisu stavljaju založno pravo (lien) na takvu imovinu, a zatim to pravo prodaju privatnim investitorima na poreskim aukcijama. Okrug odmah dobija iznos neplaćenog poreza, dok investitor stiče pravo da naplaćuje kamatu i dodatne troškove vlasniku nekretnine. Te kamatne stope često su veoma visoke i čine dug znatno većim. Ukoliko vlasnik ne uspe da izmiri dug, investitor može pokrenuti postupak oduzimanja nekretnine i steći puno vlasništvo nad njom. Prema dostupnim podacima, zakonski okvir koji omogućava ovakvu praksu potiče još iz 1951. godine, kada su pravnici povezani sa industrijom poreskih potraživanja učestvovali u izradi i usvajanju reformi koje su uspostavile današnji sistem. Tokom decenija, isti akteri su, kroz lobiranje, dodatno menjali zakon kako bi povećali profit investitora. Većina njihove zarade, navodi se, ne dolazi od samog preuzimanja nekretnina, već od pretnje oduzimanjem, koja primorava vlasnike da plate znatno uvećane iznose. Investitori uglavnom izbegavaju napuštene i prazne nekretnine, koje predstavljaju najveći problem za lokalne samouprave, i umesto toga se fokusiraju na porodične kuće i imovinu čiji vlasnici, kako se procenjuje, mogu da plate visoke troškove kako bi izbegli gubitak doma. Ovakav sistem, prema podacima i izveštajima lokalnih institucija, posebno pogađa siromašne, starije i pripadnike manjinskih zajednica, koji su ujedno i najizloženiji poreskim dugovanjima. Izveštaj Kancelarije blagajnika okruga Kuk iz 2023. godine ukazuje na dodatni problem: investitori koriste zakonsku rupu koja im omogućava povraćaj uloženog novca uz kamatu ukoliko se pronađe i najmanja greška u poreskoj dokumentaciji. Čak i sitne administrativne greške mogu dovesti do poništavanja prodaje, pri čemu kamate investitorima isplaćuju lokalne samouprave. U pojedinim slučajevima, navedeno je, jedan investitor je na ovaj način ostvario više miliona dolara profita, dok su budžeti siromašnijih opština pretrpeli značajne gubitke. Presuda saveznog suda dodatno je pojačala pritisak na zakonodavce u Springfield, gde se donose odluke o izmenama zakona. Istovremeno, predstavnici industrije poreskih potraživanja intenzivno lobiraju protiv reformi koje bi mogle ugroziti njihov poslovni model. Prema ocenama stručnjaka, ključne promene bi mogle uključivati prebacivanje odgovornosti za naplatu poreskih dugova isključivo na lokalne vlasti, kao i uvođenje programa pomoći vlasnicima nekretnina kako bi se sprečilo da uopšte dođu u situaciju poreskog duga. Sudskom odlukom jasno je poručeno da država mora pronaći model koji će štititi javni interes, uz poštovanje ustavnih prava vlasnika nekretnina. CHICAGO SUNTIMES