Pet predstojećih odluka Vrhovnog suda koje bi mogle značajno uticati na Sjedinjene Države

Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država priprema se da u narednim mesecima donese odluke u više ključnih predmeta koji bi mogli imati dalekosežne posledice po američko zakonodavstvo i javnu politiku. Među slučajevima o kojima će se odlučivati nalaze se pitanja državljanstva po rođenju, ovlašćenja predsednika u oblasti trgovine i carina, imigraciona politika, izborni procesi i nezavisnost saveznih institucija. Vanredne carine Jedan od značajnijih predmeta odnosi se na to da li je predsednik Donald Trump pravilno primenio Zakon o međunarodnim vanrednim ekonomskim ovlašćenjima (IEEPA) prilikom uvođenja carina zemljama poput Kine, Kanade i Meksika. Spor se fokusira na pitanje da li je administracija imala osnov da se pozove na „nacionalnu vanrednu situaciju“, što je uslov propisan zakonom. U sudskim dokumentima navodi se da su carine uvedene radi smanjenja trgovinskog deficita i borbe protiv krijumčarenja fentanila. Vrhovni sud saslušao je usmene argumente u novembru, ali odluka još nije doneta. Ukoliko Sud presudi u korist administracije, to bi moglo značajno proširiti izvršna ovlašćenja predsednika bez saglasnosti Kongresa. Državljanstvo po rođenju Sud će razmatrati i predmet poznat kao Trump protiv Vašingtona, koji se odnosi na izvršnu uredbu 14160, pod nazivom „Zaštita značenja i vrednosti američkog državljanstva“. Uredba, doneta u januaru 2025. godine, nalaže saveznim agencijama da ne priznaju državljanstvo deci rođenoj u SAD čiji su roditelji privremeni posetioci ili osobe bez regulisanog statusa, ukoliko je rođenje nastupilo više od 30 dana nakon stupanja uredbe na snagu. Pojedini pravni stručnjaci smatraju da bi Sud mogao oceniti da je uredba u suprotnosti sa važećim ustavnim tumačenjem, dok drugi ukazuju na različita pravna mišljenja o dometu ovog prava. Pokušaj smene guvernerke Federalnih rezervi Vrhovni sud razmatra i slučaj koji se odnosi na pokušaj administracije da smeni guvernerku Federalnih rezervi, Lisu Kuk, što bi predstavljalo presedan u 112-godišnjoj istoriji ove institucije. Sud je privremeno odlučio da ona ostane na funkciji dok se u januaru ne saslušaju argumenti obe strane. Ovaj slučaj se paralelno razmatra sa predmetom koji bi mogao dati predsedniku šira ovlašćenja za smenu čelnika nezavisnih saveznih agencija, čime bi bila promenjena dugogodišnja praksa. Ograničavanje zahteva za azil na granici Vrhovni sud razmatra i zakonitost imigracione politike iz prve Trampove administracije, poznate kao „metering“, koja je omogućavala vraćanje migranata na granici sa Meksikom bez razmatranja njihovih zahteva za azil. Iako je ova politika kasnije ukinuta, administracija traži jasno tumačenje da li je takva praksa u skladu sa zakonom, što bi moglo otvoriti put njenom ponovnom uvođenju. Glasanje putem pošte Još jedan značajan predmet odnosi se na pitanje da li savezne države mogu da priznaju glasačke listiće koji stignu nakon dana izbora, ukoliko su poslati na vreme. Trenutno oko 14 saveznih država, kao i Distrikt Kolumbija, priznaju takve glasove. Ukoliko Sud odluči da svi listići moraju biti primljeni do kraja izbornog dana, stotine hiljada glasova mogle bi ubuduće biti odbačene. Odluke u ovim predmetima mogle bi oblikovati američku politiku u oblastima imigracije, izbora, ekonomije i podele vlasti, a njihove posledice mogle bi biti dugoročne. NEWS WEEK